In contemporary academic psychology and among the psychological community, phrenology is mostly discredited as a scientific theory and the classical works about phrenology went into oblivion. Since the late nineteenth century, the disdained science of phrenology is most commonly associated with the despised label „pseudoscience”. The objective of this paper is to outline the historical background of phrenology based on the large body of historiographic writings of many more recent philosophers, sociologists and historians of science. This sheds a new light on our understanding of phrenology as a science: it is no longer seen as a reform science, but a science of personal authority through certain phrenological knowledge about human nature.

We współczesnej psychologii akademickiej, jak również w opinii naukowego środowiska psychologów, frenologia jest zdyskredytowaną teorią naukową, a klasyczna literatura związana z frenologią poszła w zapomnienie. Od późnych lat dziewiętnastego wieku ta zlekceważona nauka kojarzy się na ogół ze wzgardliwą nazwą „pseudonauka”. Niniejszy artykuł jest historycznym zarysem tła frenologii opartym na obszernym materiale historiograficznym współczesnych filozofów, socjologów i historyków nauki. Rzuca on nowe światło na nasze rozumienie frenologii, zgodnie z którym nie jest już ona nauką wyłącznie zmierzającą do wprowadzenia reform, lecz nauką opartą na osobistym autorytecie frenologa przekonanego o pewności posiadanej przez siebie wiedzy o ludzkiej naturze.