In the article, the author describes the process that accompanied the development of the political and legal position of the municipal order service - a formation that is the direct functional and legal predecessor of city (municipal) guards. The publication presents the beginnings of the formation, the increase in its importance and the accompanying increasing normative regulations that significantly strengthen its legal position. The article uses many archival materials to recreate the above-mentioned process and present the growing importance of the formation in the system of bodies responsible for maintaining public order.

W tekście opisano proces, jaki towarzyszył kształtowaniu się pozycji ustrojowo-prawnej miejskiej służby porządkowej — formacji będącej bezpośrednim poprzednikiem funkcjonalnym i prawnym straży miejskich (gminnych). W publikacji przedstawiono początki powstawania formacji, wzrost jej znaczenia oraz towarzyszące temu coraz szersze regulacje normatywne wydatnie wzmacniające jej pozycję prawną. W artykule wykorzystano wiele materiałów archiwalnych pozwalających odtworzyć ww. proces oraz przedstawić rosnące znaczenie formacji.

El texto describe el proceso que acompañó la formación de la posición jurídica y organizativa del servicio de guardia municipal - formación que es el antecesor funcional y jurídico directo de la policía municipal (comunal). La publicación presenta los inicios de su formación, el crecimiento de su importancia y el acompañamiento de regulaciones normativas cada vez más extensas que fortalecen significativamente su posición jurídica. El artículo utiliza una gran cantidad de materiales de archivo que permiten reconstruir el proceso mencionado y presentar la creciente importancia de la formación en el sistema de órganos responsables del orden público.