International child abduction by one parent is a relatively frequent and, practically speaking, global phenomenon. It is linked to the noticeable mobility of people across different countries, who move in search of work, better living conditions, or to attend secondary and higher education. The severity of such an event for the other parent, and above all, for the child, is indisputable, especially when it involves the child relocating to another country. Both common (universal) public international law and European Union law have attempted to counteract this phenomenon by creating normative acts designed to guarantee prompt action by state authorities for the return of an abducted child. In general (universal) public international law, such a role is primarily fulfilled by the 1980 Hague Convention on the Civil Aspects of International Child Abduction, which is supported by the 1996 Hague Convention on Jurisdiction, Applicable Law, Recognition, Enforcement and Cooperation in respect of Parental Responsibility and Measures for the Protection of Children, and the 1980 European Convention on the Recognition and Enforcement of Decisions Relating to Custody of Children and Restoration of Custody of Children. In the area of EU law, the problem of international child abduction by one parent has been the subject of four normative instruments, three of which are successively superseding Regulations. The article analyses the content of these normative instruments, showing their interdependence and conflicts, highlighting problems concerning the enforceability of judgments, protective measures, custody of the child, questions relating to the need to guarantee the welfare of the child, the rapidity of proceedings, mediation issues and, finally, with regard to some countries, the admissibility of the cassation of the special subject.

Uprowadzenie dzieci za granicę przez jednego z rodziców jest zjawiskiem stosunkowo częstym i – praktycznie rzecz biorąc – globalnym. Wiążę się ono z zauważaną mobilnością mieszkańców różnych państw, przemieszczających się w poszukiwaniu pracy, lepszych warunków życia, z racji podejmowania nauki w szkołach średnich i wyższych. Dotkliwość tego rodzaju zdarzeń dla drugiego z rodziców oraz przede wszystkim dla dziecka nie podlega dyskusji, szczególnie kiedy łączy się to ze zmianą miejsca pobytu dziecka i znalezieniem się przez nie w granicach innego państwa. Zarówno w powszechnym (uniwersalnym) międzynarodowym prawie publicznym, jak i w prawie Unii Europejskiej podjęto próby przeciwdziałania temu zjawisku, stwarzając akty normatywne, mające gwarantować podejmowane przez organy państwa niezwłoczne działania w celu powrotu uprowadzonego dziecka. W powszechnym (uniwersalnym) międzynarodowym prawie publicznym rolę taką pełni w pierwszym rzędzie konwencja haska z 1980 r., dotycząca cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę, którą wspiera konwencja haska z 1996 r. o jurysdykcji, prawie właściwym, uznawaniu, wykonywaniu i współpracy w zakresie odpowiedzialności rodzicielskiej oraz środków ochrony dzieci, a także Europejska konwencja o uznawaniu i wykonywaniu orzeczeń dotyczących pieczy nad dzieckiem oraz o przywracaniu pieczy nad dzieckiem z 1980 r. W obszarze prawa UE uprowadzenie dziecka za granicę przez jednego z rodziców było przedmiotem czterech aktów normatywnych, z których trzy to kolejno zastępujące się rozporządzenia. W artykule przeanalizowano treść wspomnianych aktów normatywnych, ukazując ich wzajemne zależności oraz kolizje. Zaakcentowano problemy dotyczące wykonalności orzeczeń, środków zabezpieczających, pieczy nad dzieckiem, a także zagadnienia, jakie wiążą się z potrzebą zagwarantowania dobra dziecka, szybkości postępowania. Poruszono również kwestie mediacji oraz wreszcie – w odniesieniu do niektórych państw – dopuszczalności kasacji podmiotu szczególnego.